dr Adrian Wójcik, prof UMK

Kłamstwo to nowa prawda: kto nie ufa naukowcom?

W dyskursie publicznym i medialnym pojawia się często teza o głębokim kryzysie zaufania do nauki i naukowców. Czy mamy jednak do czynienia z rzeczywistym kryzysem, czy raczej z jego medialną konstrukcją? W prezentacji podejmę to pytanie, koncentrując się na dwóch głównych zagadnieniach: poziomie zaufania do nauki i naukowców w ujęciu międzykulturowym oraz skłonności do akceptowania teorii spiskowych dotyczących działalności środowiska naukowego. Omówię wyniki badań prowadzonych zarówno przez zespoły, których byłem częścią, jak i przez niezależne instytucje – w tym europejskie agencje badawcze.

W drugiej części prezentacji przyjrzę się mechanizmom leżącym u podstaw odrzucania wiedzy naukowej. Wyróżniam trzy kluczowe czynniki: (1) złożoność współczesnego środowiska informacyjnego, sprzyjającą dezorientacji i selektywnej percepcji treści; (2) motywowane poznanie społeczne, powiązane z narastającą polaryzacją polityczną; oraz (3) świadomą dezinformację, celowo wymierzoną w niewygodne dla różnych aktorów społecznych fakty naukowe – takie jak dane dotyczące zanieczyszczenia plastikiem czy zmian klimatu.

Dr Adrian Wójcik, prof. UMK (Instytut Studiów Zaawansowanych i Instytut Psychologii UMK) – psycholog społeczny i prośrodowiskowy, pracownik Instytutu Psychologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Bada, jakie ograniczenia psychologiczne powstrzymują ludzi przed działaniem na rzecz ochrony środowiska naturalnego oraz w jaki sposób można je przezwyciężać. Próbuje również zrozumieć, jak skutecznie można komunikować wiedzę naukową z zakresu ekologii i nie tylko. Jest członkiem redakcji profesjonalnych pism naukowych z zakresu psychologii środowiskowej – Global Environmental Psychology oraz Journal of Environmental Psychology. Poza pracą naukową współpracuje również z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się ochroną środowiska.